Terugblik: Partnerlunch 19 mei
Update vanuit het Houtbouw Pact MRA 2026-2030
Vanuit het programmateam is het Jaarplan 2026 toegelicht. Dit plan is ook terug te vinden op de website, samen met het jaarverslag van 2025. Er werd vooruitgeblikt op de Provada, die dit jaar op 9, 10 en 11 juni plaatsvindt. Voor de Provada werden twee ideeën geopperd om uit te voeren vanuit het Houtbouw Pact: (1) herhaling van de Wocoda sessie over houtbouw in gebiedsontwikkelingen en (2) een houtbouw programma te maken voor de Provada, inclusief een houtbouw ‘tour’ langs alle partners. Voor de volgende partnerlunch (in mei) gaan we in op de definitie wanneer een biobased gebouw tot een biobased gebouw wordt gerekend.
Presentatie Barentsz
Barentsz is opgericht door Nieuw Nederland Architecten met als doel energiezuinige, houten woningen te ontwikkelen – in de ambitie zelfs nul-op-de-meter. Wat begon als een architectonisch initiatief is uitgegroeid tot een breder concept, waarbij niet alleen wordt ontworpen, maar ook actief wordt gewerkt aan het opzetten van een productiekanaal van houten woningen. Barentsz heeft in eerste instantie vooral voor particuliere klanten gewerkt, momenteel doet Barentsz ook opdrachten voor ontwikkelaars en woningcorporaties. Daarnaast heeft Barentsz de ambitie om ook voor zorginstellingen te gaan ontwikkelen.
De woningen van Barentsz bestaan uit toepassing van 2D- en 3D-elementen, volledig op maat geproduceerd. De constructieve basis van de woning is HSB (houtskeletbouw) met houten balklagen. Dit is een grondgebonden woning. Daarnaast ontwikkelt Barentsz meerdere gestapelde bouwprojecten met samengestelde CLT vloeren. Barentsz heeft een producent gevonden in Letland en is daarin nu aandeelhouder om grip te krijgen op kwaliteit en leverbaarheid. Hoewel Barentsz startte met de ambitie een gestandaardiseerd product in de markt te zetten, blijkt in de praktijk dat maatwerk telkens noodzakelijk is. Standaardisatie is tot op heden niet volledig gerealiseerd.
Barentsz heeft een heel aantal projecten gerealiseerd of werkt aan uittekenen van projecten. Zo heeft Barentsz 9 woningen in Castricum ontwikkeld. In Weesp heeft Barentsz gewerkt aan 6 woningen met de ontwikkelaar DID BV. In Blaricum werkt Barentsz aan 18 beneden-bovenwoningen voor De Alliantie. In Gouda werkt Barentsz aan 42 woningen samen met Vink Bouw op een oude bunker. Als laatste presenteerde Barentsz het project aan de Heuvellaan, dat centraal staat in deze partner lunch in Hilversum: 12 grondgebonden woningen, 12 appartementen en een kantoorvilla op het oude VARA-terrein.
Bij diverse projecten speelde houtbouw ondanks beperkende beeldkwaliteitsplannen toch een doorslaggevende rol, door goede wisselwerking met de plaatselijke welstandscommissie.
Een belangrijk aandachtspunt blijft brandveiligheid, zowel technisch als in de perceptie van de toetsers. De wanden zijn getest door Nieman en getoetst op gelijkwaardigheid. Hiervoor gebruikt Barentsz de toepassing van steenwol zones als argument richting de brandweer om de brandveiligheid te waarborgen. De afwerking gebeurt met impregnering en beits en de natuurlijke vergrijzing van gevels is onderdeel van het esthetisch concept. In dit project is nog geen biobased isolatie toegepast vanwege de kosten, maar dit zit wel in de pijplijn.
Gemeente Hilversum – Project Heuvellaan 50
Op de Heuvellaan 50 stonden oorspronkelijk villa’s in de jaren ’60, aansluitend op de villawijken om de Heuvellaan. Daarna is het VARA-gebouw neergezet op deze locatie in 1989. Het VARA-gebouw staat, nadat het als opvanglocatie voor Oekraïense vluchtelingen is ingezet, alweer enige tijd leeg. Het gebied moet ondertussen worden herontwikkeld. De herontwikkeling van het terrein naar woningbouw heeft een paar belangrijke redenen: de grote woningnood en behoefte aan woningen in Hilversum en de verminderde behoefte aan kantoorruimte. Houtbouw kwam pas later in het ontwikkelproces in beeld.
Recentelijk is er weerstand vanuit de buurt ontstaan. de voormalige achtertuin van het VARA-gebouw werd gebruikt als openbaar park. Dit heeft geleid tot een intensief participatietraject, met uiteindelijk juridische procedures tot aan de Raad van State. De argumenten vanuit de gemeente hebben zwaarder gewogen dan de argumentatie vanuit de buurt weerstand.
Met betrekking tot houtbouw is er enige weerstand vanuit de gemeente. Discussies zijn vaak principieel of technisch, maar uiteindelijk vrijwel altijd terug te voeren op brandveiligheid. Eerdere ervaringen (o.a. Almere) laten zien dat gebrek aan plantoetsing kaders tot vertraging leidt. Beleidsmakers hebben behoefte aan houvast om houtbouw structureel te kunnen toepassen.
Local – Ontwikkelvisie en houtbouw ambitie
Local lichtte de ontwikkelstrategie toe. Het oorspronkelijk plan was transformatie van het oude VARA-gebouw. Later is dit gewijzigd naar 50% wonen en 50% werken. Hiervoor is hergebruik van gevelelementen uit het VARA-gebouw in het nieuwe ontwerp meegenomen en een daktuin (roofgarden) met 25% houttoepassing. Door de veranderde vormfactor veranderde ook het GBO; per saldo minder GBO, waarbij houtbouw geen doorslaggevend argument was in die afweging.
Local heeft de ambitie uitgesproken om voortaan standaard alles in houtbouw te ontwikkelen. Vanwege eerdere ervaringen was Local op zoek naar een ontwerpende houtleverancier en kwamen zij uit bij Barentsz. Samen met Barentsz zijn ze met het ontwerp gekomen van 12 grondgebonden woningen en 12 gestapelde appartementen. De belangrijkste les is dat iedere nieuwe technologie in eerste instantie vraagt om maatwerk, maar bij gestapelde bouw moet standaardisatie het vertrekpunt zijn.